Schrijfoefening: leer je antagonist beter kennen

Een voorbeeld van een collage

Geloofwaardige personages, daar draait het om in goede romans. Maar daarvoor is observatie, begrip, verbeelding en technische vaardigheid nodig. We schreven al eerder over het geloofwaardig maken van een slechterik, de tegenspeler (antagonist) van de hoofdpersoon (protagonist).
Natuurlijk hoeft de tegenspeler niet altijd een slechterik te zijn. Het kan iemand zijn met een tegengesteld belang aan de hoofdpersoon. Je antagonist is minstens zo belangrijk als je protagonist, maar ken je hem of haar wel voldoende?  Doe onderstaande oefeningen om je antagonist beter te leren kennen.

• Blader door tijdschriften tot je een foto van je antagonist vindt. Hang de foto boven je bureau.
• Besteed minimaal drie keer per week vijf minuten aan dit personage. Stel hem vragen die hij moet beantwoorden.
• Schrijf een of meer van de onderstaande scenes vanuit het gezichtspunt van de antagonist, of je die nu gaat gebruiken of niet:

1. - liefdesscene
2. - actiescene
3. - flashback naar zijn jeugd

• Kies een kledingstuk, een object, muziek of iets anders wat jou in staat stelt om van de ene minuut op de andere te praten en te denken als hij. Als je vanuit zijn gezichtspunt schrijft, draag of gebruik dan dit object.
• Doe alsof jij de antagonist bent, zet een cd op en dans in je woonkamer
• Doe alsof jij de antagonist bent en schrijf een stuk met de titel ‘Het is weer voorbij die mooie zomer’
• Creëer een tijdlijn van zijn leven. Vul zoveel mogelijk details in.
• Zoals een acteur ook moet werken om zich in te leven, zo moet jij ook je best doen om zo diep mogelijk in het hoofd van de tegenspeler te komen. Reserveer een dag om te denken als hij, te lopen als hij, te voelen als hij en zijn houding aan te nemen.
• Maak een collage van alles waar hij van houdt
• Kies een Hollywood-ster die jou het meest aan je antagonist doet denken en bekijk als het enigszins kan al diens films.

Bron: cursus Creating Dynamic Characters

Hoe maak ik mijn schurk geloofwaardig?

Conflict tussen de hoofdpersoon en een tegengestelde kracht, meestal in de vorm van een ander personage, is de essentie van elke roman. Het is heerlijk om van dat andere personage een pure slechterik te maken, een verachtelijk type zonder één goede eigenschap. Maar als je te ver gaat maak je er een stripfiguur van, zegt James Scott Bell in Conflict & Suspense.

Bell stelt een aantal strategieën voor waarmee je een geloofwaardige schurk neerzet.

• maak een compleet achtergrondverhaal voor je slechterik. Zoek naar die momenten in zijn verleden die verklaren waarom hij doet wat hij doet.
• sta jezelf toe een sympatiek kantje aan de schurk te geven. Als je in staat bent de lezer dit te laten voelen, dan breng je sprankelende emotie in je verhaal. Je hoeft het niet goed te keuren wat hij doet, maar je dwingt jezelf wel om hem niet alleen maar als ‘pure evil’ te zien.
• Rechtvaardig de positie van de boef. Het maakt niet uit hoe slecht jij het vindt, de schurk zelf is overtuigd van zijn gelijk. Daarom doet hij wat hij doet.
• Zorg voor minstens één klap in je verhaal waarmee de rechtvaardiging duidelijk wordt. Dit geeft een extra impuls aan de emotie in de lezer, en dat is wat je beoogt.

Lees hier een uittreksel van het boek (Engelstalig)

Digitaal verder lezen:
Elements Of Fiction Writing – Conflict And Suspense (Digitaal Boek)

Schrijflessen na de Super Bowl

Eli Manning, quarterback NYG

‘Zoals de meeste schrijvers ben ik gek op een goed verhaal’, zegt redacteur Jessica Strawser van Writer’s Digest daags na de legendarische Super Bowl in Amerika. Dat is de finale van de belangrijkste competitie van het American Football League (NFL), een evenement dat door honderden miljoenen mensen wordt bekeken. Waarom zoveel?

Volgens Jessica is het niet zozeer de sport en ligt het niet aan de grappige reclamespotjes, de overdreven pauzenummers met popsterren of het nuttigen van veel bier en vette happen dat er zoveel mensen kijken.
‘De echte reden waarom niet-footballfans toch naar de Super Bowl kijken is het menselijk verhaal. Er zijn ongelofelijk dramatische momenten te vinden in elk groot sportevenement, en als schrijvers hoeven we niet lang te zoeken om inspiratie op te doen voor ons werk,’ zegt ze en ze geeft ons meteen drie korte lesjes mee.

Les 1. Achter elk verhaal zit een nog beter verhaal

Aan de oppervlakte is de SuperBowl een kampioenschap met bijbehorend spektakel. Maar als je ziet hoe het op tv komt, begrijp je dat het er niet alleen om gaat welke club er wint. Zo was er dit jaar het verhaal van Eli Manning, die een nieuw Superbowl record zette door negen keer achter elkaar als quarterback uit te komen.
Jessica: ‘Hij was niet langer ‘het kleine broertje van Peyton Manning’ of ‘de jongste zoon van Archie Manning’. Hij was Eli, de superbowl-ster. Hij had zijn plekje weten te veroveren in een familie vol quarterback-sterren. En nu werd hij uiteindelijk de beste van het stel.’

Tip: Kijk nog eens naar het verhaal waarmee je bezig bent. Waar gaat het écht over? Welk verhaal zit er onder de oppervlakte?

Les 2. Stel aannames over jouw schrijftalent op de proef

Veranderde de wereld door de overwinning van de Giants? Niet meteen. Veel commentatoren zeiden dat Eli altijd al de betere  sportman was geweest, maar dat niemand dat nog gezien had. Misschien was Eli zelf nog wel het meest verbaasd te horen dat hij nu als de ‘elite Manning’ te boek staat, beter dan zijn vader, beter dan zijn broer. De beste Manning allertijden. Wie had dat gedacht. Hijzelf misschien wel het minste.

Tip: Pas dit eens toe op je eigen schrijfwerk. Is je opvatting over jouw eigen schrijfvaardigheid veranderd? Welke kleine veranderingen hebben zich voltrokken zonder dat iemand het zag? Is de opvatting van anderen over jouw werk nog wel waar? Hoe kun je bewijzen dat je anders (beter) schrijft dan iedereen altijd dacht?

Les 3. Begin elke dag opnieuw

Heb je je niet aan je dieet gehouden? Was je te moe om je dagelijkse portie woorden te schrijven? Als je een slechte dag hebt, of je doel niet haalt, word je niets wijzer van zelfverwijt. Vandaag is er weer een nieuwe dag om ‘t te proberen. In de NFL krijgen de Giants hun huldiging – maar eigenlijk kijkt iedereen alweer vooruit naar het volgende seizoen. Omdat we allemaal weten dat er volgend jaar een nieuw verhaal zal zijn. Van iemand anders. En het werk om dat verhaal te ontwikkelen begint nu.

Bron: Writer’s Digest

Ben je wel goed bezig? Controlelijstje voor romanschrijvers

Als je wilt weten of je goed bezig bent bij het schrijven van je boek, kun je een checklist gebruiken. De Amerikaanse schrijver Mark C. Newton , die gek is op lijstjes, stelde er eentje op. Vrij vertaald door ons. Misschien heb jij er ook iets aan?

1. Hebben we dit al eerder gezien?

Ik kijk naar het skelet van de roman en ik denk: zit ik mijzelf te herhalen? Nee. Is dit ergens anders vandaan geplukt? Nee? Oké. Lijkt het in de verte op iets anders? Ja. Verdomme. Hoe kan ik zorgen voor een beetje meer onderscheid? Hoe kan ik er mijn eigen sausje overheen gieten? Maak er je eigen verhaal van, jongens. Zet er je eigen stempel op. Niet overdrijven, anders willen ze je opsluiten in een gesticht. Maar wel genoeg om de aandacht te trekken. Moeilijk te zeggen waar de grens precies ligt, trouwens. Dat moet je zelf uitvogelen.

2. Hebben de hoofdfiguren een persoonlijkheid?

Het kan me nog niet zoveel schelen of het over een opgroeiende boerenzoon gaat of een duistere heerser op een troon, een seriemoordenaar of wat dan ook. Het gaat om de denkbeeldige dialoog die ik met ze aan de bar zou kunnen hebben. Vervelen ze me mateloos? Dan werk ik ze vriendelijk doch beslist de roman uit.

3. Wat willen je personages bereiken?

Voor mij is dit het kruispunt tussen karakter en verhaal. Wat willen ze? Een beetje rust in hun leven of doorstoten naar de top? Alleen maar een beetje liefde en een drankje op z’n tijd? Dit biedt mogelijkheden. Je kunt je verhaal er omheen bouwen of je kunt ermee laten zien wat voor mensen je hoofdfiguren zijn.

4. Bedenk vantevoren waar je heen wilt

Het hoeft niet gedetailleerd te zijn, maar voordat je gaat zitten typen moet je toch wel weten wat de scene ongeveer op moet leveren. Als ik geen idee heb waar het over gaat dan kan ik helemaal vastlopen. En op een writer’s block zit ik niet te wachten.

5. Ga je het verhaal verder helpen?

Zullen de woorden die je zo dadelijk gaat typen het verhaal verder brengen, oftewel, dragen ze stuk voor stuk bij aan de ontwikkeling van je personages of je plot? Allemaal? Goed. (Opmerking: een redacteur kan je hiermee om de oren slaan)

6. Als je geen enthousiasme kunt opbrengen, hou dan even op

Kom later maar terug. Ga niet zitten typen als je te moe of uitgeput bent. Wat je dan opschrijft gaat er later waarschijnlijk toch weer uit, dus waarom zou je je die ellende niet besparen? Neem een glas whiskey bij de open haard en word weer enthousiast. Als jij er geen lol aan hebt, waarom je lezers dan wel?

7. Ben ik mezelf aan het verbeteren?

Ik hoef geen beroemde meesterwerken te overtreffen maar zijn mijn zinnen beter, hebben de personages meer diepgang, is de situatie duidelijker? Voor mij is dit een belangrijk punt.

8. Zijn alle personages een eerlijke afspiegeling van de samenleving?

Zitten je hoofdstukken vol witte heterosexuele mannen die de vrouwtjes willen beschermen? Doe er dan een paar weg. We leven in een tijd waarin dit wat uitmaakt.

9. Voor wie schrijf je?

Bij mijn eerste roman trapte ik in die val. Ik ging me zitten afvragen op welke lezers ik me moest richten, waaraan ik dan moest denken en zo, met als resultaat – als ik heel eerlijk ben – een soepzootje. Kies één einddoel en een visie. Hou dat vast totdat je klaar bent. Maak je geen zorgen over wat moderne lezers zouden willen lezen.

10. Lees geen slechte recensies voordat je gaat schrijven

Ze verpesten het eerstvolgende uur van je schrijfsessie volkomen.

 

Bron: Guide to Literary Agents

4 tips om zuinig te zijn met woorden

Elk woord telt, vooral in korte stukken. Daarom is het belangrijk om een enkel goedgekozen woord volledig tot zijn recht te laten komen.
Hoe zuiniger je met je woorden bent, hoe sterker de boodschap overkomt.
Vier technieken om je woorden kracht bij te zetten.

1. Haal overbodige bijwoorden weg

Mark Twain, Ernest Hemingway en Stephen King waarschuwen schrijvers ervoor om met bijwoorden of adjectieven (modifiers) te strooien. Het moeilijke daarvan is dat ze zo gewoon zijn. Bekend maakt bemind: omdat je ze zo vaak hoort en leest neem je ze automatisch over. Maar meestal kun je ze zonder problemen schrappen.
Een paar voorbeeldjes:

omhoog klimmen
eindresultaat
aanwezige bezoekers
geleden verliezen
genomen maatregelen
bestaande problemen
nieuwe aanwinsten
overbodige ballast
de uiterste limiet
achterstallige schuld
plotselinge crisis
vreselijk drama
belangrijke kernpunten

Let bij het redigeren speciaal op woorden die herhalen wat je net gezegd hebt. Als je klimt ga je immers al omhoog. ‘Omhoog’ dus schrappen! Klim maar eens omlaag. Oké, dat kan als je alpinist bent. Maar alleen dàn.

2. Gebruik geen onnodige categoriewoorden

Als een woord onderdeel is van een categorie hoef je niet zowel het woord als de categorie te noemen.
Voorbeeld:

zwaar van gewicht
rond van vorm
opvallend van verschijning
opvliegend van karakter

Rond is een vorm, dat weten we wel. En dat ‘zwaar’ iets met gewicht te maken heeft weet ook iedereen. Weg met die categorieën.

3. Snoei synoniemen

Twee keer hetzelfde zeggen met verschillende woorden naast elkaar. Het kan mooi zijn, maar doe het alleen bewust. Of ben je bang en angstig om te schrappen en te strepen?

4. Gebruik niet niet

Laat die ontkenningen niet staan. Ik bedoel: haal ze weg. Zinnen met ‘niet’ zijn meestal indirect. Soms kun je het bewust toepassen, bijvoorbeeld in de zin ‘Daar ben ik niet blij mee’. Voor de rest: weg met ‘niet’.
Als iemand niet vriendelijk is, is hij onvriendelijk. Als iets niet opvallend is, is het onopvallend. Wat niet zwaar is, is meestal licht.

Tot slot.

Niets is verboden. Alles is toegestaan. Ook bijwoorden en adjectieven. Maar weeg ze en gebruik ze altijd bewust. Dan ontstaat een krachtig proza waarmee je indruk maakt.

Digitaal verder lezen:

Toveren met tekst 

Annie Proulx houdt niet van haast

Auteur Annie Proulx (1935)  houdt niet van haast. Ze schrijft haar werk met de pen. In de Guardian gaf ze een handjevol adviezen aan schrijvers die hun vakmanschap willen ontwikkelen.

“Schrijf langzaam,” zegt ze. “Ga rustig verder en doe het zorgvuldig.”
Om ervoor te zorgen dat het niet te snel gaat, kun je volgens Proulx het beste met de pen schrijven. Zo doet ze het zelf ook, maar als ze een heel eind op streek is zet ze het op de computer. “Dat is handig als je stukken wilt verplaatsen.” Daarna print ze de eerste versie uit en begint weer met de pen in de kantlijn te schrijven. “Veranderingen, aanvullingen, kleine notities en tekeningetjes en pijlen en kruisjes en woorden, van die dingen”.

“Schrijf met de hand, en alleen over onderwerpen die je interesseren,” adviseert Proulx. Zelf kan ze inspiratie krijgen door bepaalde lokaties. Veel van haar verhalen spelen zich af op het woeste Amerikaanse platteland.
Volgens Proulx wordt een schrijver deskundig door vooral veel en gevarieerd te lezen. Ze vindt zichzelf meer een lezer dan een schrijver. Ze vertelt dat haar familie van jongs af aan gewend was om zelfs tijdens het eten te lezen.
“Veel boeken hebben nog sporen van spaghetti”.
Ze leest vooral nonfictie, met een voorkeur voor geschiedenis.

Haar slotadvies luidt: “Herschrijf en corrigeer je tekst net zo lang totdat je de meest gelukkige uitspraak, zin, alinea, pagina, verhaal of hoofdstuk hebt.”

Proulx was jarenlang journaliste en begon pas na haar vijftigste fictie te schrijven. Ze won belangrijke prijzen voor haar literaire werk, zoals de Pulitzer National Book Award. Haar werk is toegankelijk waardoor ze ook bij een breder publiek geliefd is. Korte verhalen zijn haar specialiteit, zoals ‘Brokeback Mountain’  (Twee Cowboys), maar misschien is de roman The Shipping News (Scheepsberichten) wel haar meesterwerk. Ze woont in Wyoming in een huis genaamd Bird Cloud, waar ze onlangs een boek over schreef.

En jij? Hoe schrijf jij het liefst? Met pen of met de computer?

Dagelijkse schrijfstarter op Twitter. Doe mee!

zoek op hashtag #schrijfstarter

In je dagboek schrijven is heerlijk, want je kunt gewoon je gang gaan. Niemand hoeft het immers te lezen! Maar soms wil het gewoon eventjes niet. Je denkt dat je niets te melden hebt of je hebt het gevoel dat je steeds over hetzelfde schrijft. Een dagelijks idee kan je helpen toch weer je pen te laten vloeien.

Wie ons volgt via Twitter weet het al: vanaf zaterdag 24 december publiceren we een dagelijkse schrijfstarter via Twitter, ‘s morgens om tien uur ongeveer. Dat proberen we een poosje vol te houden (maar we beloven niks). Het zou leuk zijn als jullie ook echt aan de slag gingen met de schrijfopdracht. Natuurlijk allereerst in je persoonlijke dagboek, uitsluitend bestemd voor jezelf want daar zijn de starters voor bedoeld. De mini-schrijfopdracht heeft namelijk een persoonlijk karakter. Maar je kunt schrijven wat je wilt en je dikke duim gebruiken. Dat maakt helemaal niets uit! Als de inkt maar vloeit.

De schrijfstarters zijn afkomstig van het Amerikaanse Journalingprompts.com en vrij vertaald door Writersplaza.

Als je wilt, kun je jouw resultaat hieronder als reactie publiceren. Echt níet meer dan 400 woorden, hoor! Vermeld er wel de schrijfstarterdatum bij (bijv. “Schrijfstarter 24-12″).

Wil je de schrijfstarters op een rijtje zien? Zoek dan op Twitter naar de hashtag #schrijfstarter

Heel veel succes!

Proza-reizen door de geest van Jack Kerouac

On the Road, cultboek..

Jack Kerouac was een schrijver van de ‘Beat generation’, die zichzelf toen nog The Libertine Circle noemde. Voor deze groep stonden ontdekkingsreizen en de aantrekkingskracht van het onbekende, het verbodene, centraal.

Kerouac wilde het leven van de Amerikaanse reiziger vastleggen en ontwikkelde een spontane stijl van proza dat de essentie van beweging probeerde vast te leggen. Zo ontstond een oneindige stroom rauwe gedachten en observaties.

Zijn beroemde boek On the road uit 1957 schreef hij in ruim twee weken op één lange rol papier, naar verluidt langer dan 40 meter. Het is een klassieker. Binnenkort wordt dit boek eindelijk verfilmd. (lees hier meer over de film) of bekijk de movie database die al wat onthult

 

Kerouac heeft veel schrijvers geïnspireerd. Ze vroegen hem vaak hoe hij dat nou deed. Daarom noteerde hij dertig uitgangspunten, getiteld ‘Geloof en techniek voor modern proza’.

Tja, misschien heb je er wat aan, als je het begrijpt. We zullen een poging doen zijn dertig ‘rauwe gedachten’ te vertalen.

1. volgekrabbelde geheime notitieboekjes en woest getypt-schreven pagina’s, voor je eigen lol

2. Onderdanig aan alles, open, luisterend oor

3. Probeer nooit buitenshuis dronken te worden

4. Wees verliefd op je leven

5. Wat je voelt zal zijn eigen vorm wel vinden

6. Wees Gekke Gerritje van je geest

7. knal zo diep als je wilt knallen

8. Schrijf bodemloos wat je wilt vanaf de bodem van je geest

9. De onuitgesproken beelden van het individu

10. Geen tijd voor poëzie maar precies wat IS

11. Visionaire tics die in je borst vibreren

12. ..

Nee, we geven het op. Wat Kerouac schrijft kun je gewoon beter onvertaald laten. Precies wat IS. Rauw.
There we go:

12. In tranced fixation dreaming upon object before you

13. Remove literary, grammatical and syntactical inhibition

14. Like Proust be an old teahead of time

15. Telling the true story of the world in interior monolog

16. The jewel center of interest is the eye within the eye

17. Write in recollection and amazement for yourself

18. Work from pithy middle eye out, swimming in language sea

19. Accept loss forever

20.  Believe in the holy contour of life

21. Struggle to sketch the flow that already exists intact in mind

22. Don’t think of words when you stop but to see picture better

23. Keep track of every day the date emblazoned in yr morning

24. No fear or shame in the dignity of yr experience, language & knowledge

25. Write for the world to read and see yr exact pictures of it

26. Bookmovie is the movie in words, the visual American form

27. In praise of Character in the Bleak inhuman Loneliness

28. Composing wild, undisciplined, pure, coming in from under, crazier the better

29. You’re a Genius all the time

30. Writer-Director of Earthly movies Sponsored & Angeled in Heaven

Zo dus. Begrijpt u wel? We houden ons aanbevolen voor een begrijpelijke Nederlandse vertaling. We wensen u in elk geval veel succes!

Bron: Gotham Writers’ Workshop

Schrijfles van George Orwell, de taalkunstenaar

George Orwell mag gerust een van de kunstzinniger Engelse schrijvers genoemd worden,  met boeken als 1984, Animal Farm en Down and Out in Paris and London, en essays als ‘Shooting an elephant’.

Orwell legde in zijn werk een grote afschuw van totalitaire regimes aan de dag, maar hij was tevens een gepassioneerd voorvechter van goed proza. Daarom is het goed naar een paar schrijftips van deze auteur te kijken. Ze zijn te vinden in zijn essay ‘Politics and the English Language‘.

Een nauwgezet schrijver stelt zichzelf bij elke zin die hij opschrijft ten minste vier vragen:

1) Wat probeer ik te zeggen?
2) Welke woorden drukken dat uit?
3) Welk beeld of welk woordgebruik maakt het helderder?
4) Is het beeld fris genoeg om effect te hebben?

En dan stelt hij zich waarschijnlijk nog twee vragen:

1) Kan ik het korter zeggen?
2) Heb ik iets gezegd wat nodeloos lelijk is?

Je kunt vaak twijfelen over het effect van een woord of een zin en je hebt regels nodig waar je op kan vertrouwen als het instinct het laat afweten. Ik denk dat de volgende regels vrijwel alles bevatten:

1. Gebruik nooit een metafoor, vergelijking of andere stijlfiguur die je meestal op papier ziet.
2. Gebruik nooit een lang woord waar een kort woord volstaat
3. Als een bepaald woord kan worden weggelaten, haal het dan altijd weg.
4. Gebruik nooit de lijdende vorm waar je de bedrijvende vorm kunt gebruiken
5. Gebruik nooit een buitenlandse uitdrukking, een wetenschappelijk woord of jargon als je er een alledaags synoniem in je eigen taal voor kunt bedenken
6. Breek liever een van deze regels dan dat je iets ronduit barbaars opschrijft

 

Bron: Gotham Writers’ Workshop

Ik heb geen tijd om te schrijven! O nee?

De tijd tikt door ...

In deze haastige tijden is het soms lastig die dingen te doen die je het meest na aan het hart liggen. Hoe kun je tijd vinden om te schrijven? Op Twitter en Facebook kwamen we de volgende tips tegen.

Formuleer een schrijfdoel
Geef jezelf elke dag (of elke week) een bepaald doel. Wat wil je deze dag (of deze week) met schrijven bereiken? Als je een paar minuutjes over hebt: pak je pen! Vijf minuten kunnen genoeg zijn. Neem dat momentje om je eigen geschiedenis op te schrijven in plaats van weer nieuwe dingen mee te maken.

Maak een schrijfplek
Creëer een plek speciaal voor schrijven.
Je creativiteit wordt beïnvloed door je omgeving. Om zo min mogelijk afleiding te hebben zou je een stil schrijfplekje moeten vinden waar je inspiratie vindt en hopelijk niet gestoord wordt. Sommige mensen zoeken in de agenda naar een dag waarop ze alleen thuis zijn. En sommige mensen plannen een hele nacht, als de anderen slapen.

Stel prioriteiten
Zeg tegen jezelf dat schrijven belangrijk voor je is en dat je er tijd voor moet vrijmaken. Net als eten en drinken is dit een essentieel onderdeel van je leven. Drie maaltijden per dag? Minstens één schrijfmoment per dag!

Buit elke gelegenheid uit
Zorg dat je altijd een notitieboek bij je hebt, in je tas of je broekzak. Je weet maar nooit wanneer inspiratie opdoemt. In de wachtkamer, bij de kapper, op het station, in de bus, het restaurant.. overal kun je ideeën krijgen. Laat ze niet verloren gaan.

Voorkom een writersblock
Schrijftijd is waardevol, dus zorg dat je niet vast komt te zitten. Probeer je inkt te laten vloeien zonder perfectionistisch te zijn. Dat vertraagt alleen maar. Schrijf zoals je bent en het zal gaan zoals je wilt!

Digitale leestip: 151 Quick Ideas to manage your time

Bron: Paperblanks.
Nederlandse bewerking: Writersplaza