Symposium levensverhalen

 

De Funeraire Academie organiseert op donderdag 15 december 2016 in Tilburg een symposium Levensverhalen.
fa-symposium-levens-verhalenHet symposium zoomt in op verhalen en biografische schetsen die mensen zelf (laten) optekenen of die van overleden personen worden opgesteld. He

Deze levensverhalen spelen op allerlei manieren een rol in uitvaart- en rouwrituelen. Maar over wat voor soort persoonlijke, maatschappelijke en rituele betekenissen gaat het precies? Daarover spreken cultuurwetenschappers, psychologen en praktijkdeskundigen tijdens het dagsymposium bij Tilburg University. De dag wordt georganiseerd in samenwerking met de Tilburg School of Humanities en het Meertens Instituut KNAW.
Op de website van de Funerale Academie, een platform voor een ontmoeting tussen wetenschap en de uitvaartbranche lezen we:

“Het verhalen van individuele levens is tegenwoordig bijzonder populair. Zo zijn biografieën en autobiografieën in Nederland gevestigde genres geworden. De media geven veel ruimte aan persoonlijke verhalen (vgl. Andy Warhol´s ´minutes of fame´) en binnen de herdenkingscultuur lijkt er voor ieder individu een eigen plek, monument of ´microbio´. Denk bijvoorbeeld aan het kunstproject Stolpersteine. Verder bestaan er grote online databases met uitgebreide persoonlijke gegevens en verhalen van (oorlogs)slachtoffers. Het is onmiskenbaar: maatschappelijke aandacht en functie is verschoven van de groep naar het individu. Het persoonlijk levensverhaal is daar ook een gevolg van.

In verzorgingshuizen en hospices zijn levensverhaalprojecten ingeburgerd via levensboeken, levensvideo´s, memorieboxen etc. Toegesneden op het levenseinde en de uitvaartcultuur kunnen we stellen dat het levensverhaal een kernelement is van de reeds sterk gepersonaliseerde rituele cultuur. Het maken van dergelijke levensverhalen professionaliseert en commercialiseert tegelijk.

Hoe komt een persoonlijke biografie tot stand en op welke wijze bepalen levensverhalen het zelfbeeld van individuen? Wat staat er op het spel bij een (auto)biografie in relatie tot de online network society? En wat is het belang van levensverhalen in de ouderenzorg en de uitvaartwereld?

In diverse wetenschapsdomeinen zijn narratives en story telling in het algemeen en life writing in het bijzonder sterk opgekomen als onderzoeksthema. Ze worden als bron gebruikt of als genre in de analyse betrokken, denk aan culture studies, literatuurwetenschap, discourse analysis, erfgoedstudies, pelgrimagestudies, maar ook psychologie en therapeutische domeinen.”

Op het symposium maken diverse experts hun opwachting,  o.a. prof. dr. Theo Meder (Meertens Inst en RUG), prof. dr. Léon Hanssen (Tilburg University), dr. Monica Soeting en Nina Wijsbek, MA (Nederlands Dagboekarchief), prof. dr. Gerben Westerhof (UT en Story Lab), Noortje Kessels (Literair Productiehuis Wintertuin), ds. Aart Mak (Kerk zonder grenzen, Momentaal), Hannie Vonk (HUB) en Marco Martens verzorgt een mix van spoken word en muziek. De dagvoorzitters zijn prof. Paul Post (Tilburg University) en prof. Peter Jan Margry (Meertens Instituut en UVA).

Kosten: € 45 per persoon, studenten tot 25 jaar betalen € 15 .
Locatie:Tilburg University, Dantegebouw, Dantezaal DZ-1. Warandelaan 2, 5037 AB Tilburg.
Aanmelden vóór 1 december 2016 via emailadres dat op de website van de Funeraire Academie wordt genoemd.

Lees hier meer over het symposium Levensverhalen

Advertenties

Hoe schrijf ik mijn memoires – vijf tips

Hoe schrijf ik mijn memoires – vijf tips

schrijfster Nancy SpillerNancy Spiller schreef haar memoires en leerde al doende vijf belangrijke lessen. Ze deelt in deze blogpost haar ervaring met jullie. Vijf tips om je autobiografie te schrijven

Je kunt zeggen wat je wilt over ego-literatuur, maar memoires zijn ongekend populair tegenwoordig.
Sommigen zien het als middelmatige zelfevaluatie maar publiciste Nancy Spiller, schrijver van Compromise Cake denkt dat memoires ook in een culturele behoefte voorzien. In het Tijdperk der Afstandelijkheid is het lezen van memoires een van de beste manieren om in contact te komen met een interessant iemand, zegt ze. Ook een roman biedt je de mogelijkheid tot contact, maar nooit rechtstreeks, want het is en blijft fictie. Memoires daarentegen zijn echt, en daarmee ontmoeten lezer en schrijver elkaar direct op papier. De schrijver probeert een leven, in dit geval zijn eigen leven, te doorgronden. Een roman kan je een fascinerende wereld binnenvoeren, maar als je het even gehad hebt met alle die verzinsels, dan duik je lekker op de bank met de herinneringen van iemand en voel je je minder eenzaam.

Schrijf dus je memoires! Er is voldoende belangstelling voor. Maar hoe ga je dat monster te lijf? Nancy Spiller schreef zelf haar memoires op in Compromise Cake en ontwikkelde een aantal tips.

Tip 1 Zie het niet als competitie

Zodra je vertelt dat je je memoires aan het schrijven bent, kan iemand vragen: ‘Echt waar? Waarover? Wat is zo bijzonder in jouw leven?’. Ook de stemmetjes in je hoofd kunnen opeens roepen: ‘Dit interesseert echt geen hond, hoor!’. Je hebt misschien de Mount Everest niet beklommen en bent niet geland op de maan, je bent ook niet met veel gedoe afgekickt en je bent geen jihadist of zoiets. Klopt. Maar dat betekent niet dat je niets te vertellen hebt, dat je geen memoires kunt optekenen.

Angela's Ashes Frank McCourt bijvoorbeeld, de schrijver van Angela’s Ashes (De as van mijn moeder) over zijn afschuwelijke jeugd in Ierland, zei dat hij daardoor de betekenis van zijn onbetekenende leventje leerde zien.
‘Wat had kunnen zijn’. Dat kan ook een goede drijfveer zijn voor memoires, volgens schrijver William Zinsser.
En Geheugen, spreek van Vladimir Nabokov, bestaat voornamelijk uit zijn herinneringen aan een magische jeugd die hij in de bevoorrechte kringen van het tsaristische Rusland doorbracht. Als lezer voel je mee met het kind dat geniet van zijn ontwakend bewustzijn en de rouw om het verlies van die wereld. Sommige mensen zien de politieke moord van de vader als het belangrijkste thema, en de ellende die de verbannen familie vervolgens meemaakt. Maar dat verhaal bevindt zich in de zijlijn, en is daardoor hartverscheurend. Wij geven zoveel om het Rusland van Nabokov dat we niet alleen rouwen om het verlies maar ook onze eigen verloren en verdwenen werelden voor ogen krijgen.
Zo realiseerde ik me bij het doorzoeken van mijn moeders receptendoos, dat daar nog veel van mijn eigen jeugd en die van haar in opgeslagen lag. Cheryl Strayed, schrijfster van memoires met de titel ‘Wild’ zegt: ‘Kunst is geen anekdote. Het is het bewustzijn dat we aanbrengen om het leven dragelijk te maken’

 

 Tip 2  Hou een dagboek bij

Dagboek met slotSchrijf elke dag. In een dagboek kun je oefenen in het vertellen van verhalen. Iets wat Phillip Lopate vergelijkt met vingeroefeningen van een pianist. Een dagboek is ook de plek om ordening te brengen in je gedachten over de aanpak van je memoires, herinneringen uit de tijd die je op dat moment aan het beschrijven bent, en oefeningen die daarmee verbonden zijn. Schrijf je dromen op, om ook de onbewuste gedachten en gevoelens over gebeurtenissen te ontdekken. Maak ten slotte ook notities over wat je in dat kader allemaal hebt gelezen. Een dagboek is kort gezegd van alles, de steensoep van de schrijver, om het hongerige memoires-beest te voeden met een soep vol losse bijdragen. In mijn eigen memoires gebruikte ik niet alleen mijn eigen kinderdagboekjes en dagboeken maar ook mijn moeders verhelderende tienerdagboek.

 

Tip 3 Lezen, lezen, lezen

Je kunt niet schrijven zonder te lezen. Helaas komt dit voor mijn schrijfstudenten als een verrassing. Zij beweren voor lezen geen tijd te hebben en zo snel mogelijk willen gaan schrijven als ze tijd hebben. Maar je moet voor allebei tijd vrijmaken als je iets lezenswaardigs wilt schrijven. Lees goede memoires of luister voor mijn part onderweg in de auto naar de luisterboekversie.
Begin maar eens met Geheugen, Spreek, met De Leugenaarsclub van Mary Karr over moeder en dochter, of Growing up van Russell Baker, of het ingetogen The Book Of My Lives van Aleksander Hemon uit 2013.
Lees ook boeken over het schrijven van memoires. Te beginnen met William Zinsser Writing about your life  a journey into the past en Inventing the truth  The Art and Craft of Memoir, en Vivian Gornick The Situation and the Story.
Phillip Lopates inleiding op zijn collectie The art of the personal essay (klassieker voor dit onderwerp die je op weg helpt je stem te vinden en je verhaal.)

Je hebt de stemmen van andere schrijvers in je hoofd nodig om je eigen stem te ontwikkelen. Noteer wat je leest en reageer erop, al schrijvend!

Compromise Cake (memoir) The Liars Club (memoir) Growing Up (memoir)
Angela's Ashes Wild, Cheryl Strayed (Nederlandse vertaling) Speak Memory - Geheugen Spreek Nabokov
The Book of my lives (memoir) Hemon Writing About Your Life Rogue River Journal. A Winter Alone.

 Tip 4 Houd afstand

Afstand in tijd of afstand in plaats, dat maakt niet uit. Of je nou op middelbare leeftijd terugkijkt op je jeugd of met pensioen bent gegaan en terugblikt op de eerste stappen in je carrière, fysieke afstand of afstand in tijd draagt bij aan perspectief. Als je nog maar pas iemand kwijt bent geraakt, dan kun je beter even wachten tot je alles wat meer in perspectief ziet voordat je zijn of jullie leven samen te boek gaat stellen.
Misschien moet je schrijven over een plaats waar je nu niet meer verblijft, bijvoorbeeld je ouderlijk huis of het gebied waarin je bent opgegroeid. Als je erover schrijft komt het weer tot leven en kun je ontdekken waarom je er zo naar verlangt.
Ik schreef over mijn jeugd in de San Francisco Bay Area met een tijdsafstand van enige tientallen jaren waarin ik in Zuid Californië woonde.
Je kunt ook op een andere plek gaan zitten schrijven om je geheugen te helpen. Essayist John Daniel deed dat. In de winter van 2000 verbleef hij in een eenzame hut in Oregon om over zijn overleden vader en hun relatie te schrijven, later gepubliceerd als Rogue River Journal. Tijd en afstand helpen het geheugen een zetje te geven, je blik te verschuiven en je stem te vormen. Frank McCourt werkte jarenlang als docent in New York voor hij aan Angela’s Ashes begon.

 

Tip 5 Gebruik een ‘kapstok’

Autobiografisch SchrijvenBeperk de reikwijdte van je verhaal. Bepaal wat bij het verhaal hoort en wat niet. Gaat het over je relatie met je vader of je broer (je weet wel, die van ‘dat interesseert geen hond’) in een bepaalde periode, of gaat het over een kantelpunt in je leven? Of is het ’t verhaal rondom een rode draad en alle mensen en plaatsen daar omheen? De receptendoos van mijn moeder gaf mij de kapstok voor Compromise cake.
In Family onderzocht auteur Ian Frazier het leven van zijn ouders gebaseerd op de artefacten die zij na hun dood hadden achtergelaten.
Het gaat niet om alles wat er ooit gebeurd is. Het is het kantelpunt, het sleuteljaar, het moment dat bepalend werd voor alles wat volgde. Van daaruit kun je het uitbreiden met andere verhalen die aan die tijd verbonden zijn, of aan die plaats. Maar je wilt niet te ver van je kapstok vandaan raken.

 

Slottip:

Maak het jezelf niet te moeilijk door publicatie van je verhaal als enige doel te zien. Schrijf de memoires die je zou willen lezen of schrijf voor de volgende generatie. Hoe wil je dat ze over jou en het leven van jouw tijd denken. Als je daarin slaagt zal wellicht publicatie volgen. En vergeet ook niet dat er geen regels zijn, alleen adviezen. Belangrijkste is dat je begint te schrijven, dat je je hart en geest openstelt en rekent op een hoop verrassingen onderweg, zelfs als je denkt dat je al klaar bent!

 

 

Dit is een Nederlandse bewerking van een Engelstalig gastblog van Nancy Spiller